Motor, Hava ve Benzin Filtreleri

Filtreleri uzun süre "değiştirilir işte, ne var ki" diye geçiştirdim. Sonra bir kış sabahı arabam rölantide titremeye başladı, gaza basınca boğuldu. Servise gitmeden önce hava filtresi kutusunu açtım; içi yaprak, toz ve bir de kuru bir böcek yığınıydı. Filtreyi değiştirdim, araba yeniden nefes aldı. O günden beri araç filtreleri benim için yağ değişimi kadar temel bir bakım kalemi. Aşağıda motor (yağ), hava ve benzin filtresini nasıl takip ettiğimi, hangi aralıklarla değiştirdiğimi ve nerelerde tuzağa düştüğümü sırayla anlatıyorum.

Hangi filtre ne iş yapıyor?

Üç filtre de aynı mantıkla çalışır: motora giren bir şeyi süzer. Ama süzdükleri şey ve arıza belirtileri birbirinden çok farklıdır.

• Yağ filtresi: Dolaşan motor yağındaki metal parçacıklarını, kurumu ve karbon kalıntılarını tutar. Tıkanırsa by-pass valfi açılır, motor filtrelenmemiş yağla çalışmaya başlar. Aşınma sessizce artar.
• Hava filtresi: Silindirlere giren havayı temizler. Tıkanınca hava-yakıt karışımı bozulur; tepki gecikir, tüketim artar, kimi araçta rölanti dalgalanır.
• Yakıt (benzin/dizel) filtresi: Depodan gelen yakıttaki pas, tortu ve suyu tutar. Tıkanması en sinsi olanıdır: yüklenmede tekleme, rampada güç kaybı, soğukta zor çalışma.

Bir de kabin/polen filtresi var; motorla ilgisi yok, iç havayı temizler. Klima sistemi bakımını yaparken onu da beraber ele alıyorum, çünkü koku probleminin yarısı oradan çıkıyor.

Değişim aralıkları için kullandığım tablo

Aşağıdaki değerler benim kendi takip çizelgem; üretici kitapçığı ne diyorsa esas o. Toz, çakıl yol ve şehir içi kısa mesafe kullanımda ben aşağı sınırı tercih ediyorum.

Adım adım kontrol ve değişim

1. Kitapçığı aç, parça numarasını yaz. Aynı modelin farklı motor ve donanım seviyelerinde farklı filtre kullandığını gördüm. Şasi numarasıyla sorgu yapmak en güvenlisi. Numarayı telefonuma not ediyorum, bir daha aramıyorum.
2. Hava filtresini görsel kontrol et. Kutu kapağını klips veya birkaç vidayla açıp filtreyi çıkarın. Işığa tutun: kâğıt kıvrımlarının arasından ışık geçmiyorsa, yüzey grileşip yağlanmışsa değişir. Basınçlı hava ile üflemeyi ben artık yapmıyorum; kâğıdı zedeleyip gözenek açıyor.
3. Kutuyu temizle. Yeni filtreyi tozlu bir kutuya koymak boşa masraf. Nemli bez ve elektrikli süpürge ucuyla kutu içini temizliyorum. Lastik contanın yerine tam oturduğundan emin oluyorum; yandan hava kaçarsa filtre hiç yokmuş gibi olur.
4. Yağ filtresini yağla birlikte değiştir. Yağlı değişim işini yaparken filtreyi atlamak en yaygın tasarruf hatası. Yeni filtrenin lastik contasına parmakla temiz yağ sürüyorum, gövdeye elle sıkıyorum. Kartuş tipi filtrelerde kapak contası ve O-ringler kutunun içinden gelir; eskisini kesinlikle tekrar kullanmıyorum.
5. Benzin filtresinde basıncı düşür. Hat üzeri filtre varsa yakıt pompası sigortasını çekip motoru bir süre çalıştırıp söndürüyorum, sonra bez ve kap hazırlayıp bağlantıları açıyorum. Ok işareti akış yönünü gösterir; ters takarsan araba çalışmaz ya da kısa süre sonra teklemeye başlar. Depo içi pompa modülüne entegre filtrelerde bu işi servise bırakıyorum.
6. Dizelde suyu tahliye et. Alt kısımdaki tahliye vidasından su ve tortuyu boşaltıp yeni filtreyi hava almadan dolduruyorum. Hava kalırsa marş uzun sürer, enjeksiyon sistemi yorulur.
7. Değişim sonrası kaçak kontrolü. Motoru çalıştırıp iki dakika bekliyorum, kaputu açıp filtre çevresine bakıyorum. Kısa bir tur atıp döndükten sonra tekrar kontrol ediyorum. Yağ seviyesini soğukta çubuktan doğrulamak da alışkanlığım oldu.
8. Kilometreyi kaydet. Küçük bir not defteri ya da telefon notu yeterli. Fren balatası kontrolü, buji değişimi, akü ölçümü gibi kalemleri de aynı listede tuttuğum için hangi bakımın vadesi geldiğini tahmine bırakmıyorum.

Sık yapılan hatalar

• Ucuz, markasız filtre almak. Kâğıt kalitesi ve yapıştırma düzgün olmayan filtrede süzme yüzeyi çabuk çöküyor. Fiyat farkı bir kahve parası, riski motor.
• Hava filtresini üfleyip geri takmak. Kısa vadede rahatlatır, gözenekleri bozar. En fazla acil durumda hafifçe silkelerim.
• Yağı değiştirip filtreyi bırakmak. Eski filtredeki kirli yağ yeni yağa karışıyor; işlem yarım kalıyor.
• Filtreyi aşırı sıkmak. Contayı ezip kaçak yapıyor, sökerken de gövdeyi eziyorsunuz. El sıkması + kitapçıktaki tork yeterli.